شتر گاو پلنگی به نام زهران ممدانی

پیروزی زهران ممدانی در انتخابات شهرداری نیویورک، در نگاه نخست برای بسیاری از ناظران، نشانه‌ای از تنوع فرهنگی و گشودگی سیاسی در بزرگ‌ترین شهر آمریکا تلقی شد. اما در پس این تصویر رنگین و جذاب، چهره‌ای قرار دارد که بیشتر از آنکه نماینده انسجام فکری یا تجربه مدیریتی باشد، نماد دوران سردرگمی ارزش‌ها در سیاست معاصر است. ممدانی، که خود را مسلمان شیعه و فرزند مهاجران می‌داند، در رفتار و مواضع سیاسی‌اش مجموعه‌ای از تناقض‌ها را گرد آورده است: او در تظاهرات ترنس‌جندرها شرکت می‌کند، اما در مراسم مذهبی مسلمانان نیز حاضر می‌شود؛ از سنت شرقی سخن می‌گوید اما همسرش بی‌حجاب در کنار او در محافل عمومی حضور دارد؛ از ریشه‌های اعتقادی‌اش یاد می‌کند اما در گفتار و سبک زندگی‌اش، رپ و فرهنگ خیابانی نیویورک غالب است. این تلفیق ناهمگون، او را به چهره‌ای تبدیل کرده که بیش از آنکه «اصیل» باشد، بازتابی از یک هویت رسانه‌ای و بازاری است. در کارزار انتخاباتی، ممدانی وعده‌هایی مطرح کرد که از نظر کارشناسان اقتصادی و حقوقی، بسیار فراتر از اختیارات و توان مالی شهرداری نیویورک است. شعارهایی چون «حمل‌ونقل رایگان برای همه»، «تضمین مسکن همگانی»، «پایان دادن به نابرابری نژادی» و «انرژی پاک در هر محله»، هرچند خوش‌شنوا و مردمی به نظر می‌رسند، اما بدون پشتوانه مالی و قانونی هستند. بودجه نیویورک با تمام وسعتش نیز چنین ظرفیتی ندارد، و شهردار نه اختیار قانون‌گذاری دارد و نه امکان تأمین منابع جدید. وعده‌های ممدانی، بیش از آنکه برنامه اجرایی باشند، ابزار سیاسی برای بسیج احساسات عدالت‌خواهانه اقشار جوان و گروه‌های حاشیه‌نشین شهر بودند. در واقع، ممدانی محصول دوران تازه‌ای از سیاست شهری در غرب است؛ دورانی که در آن، «نمایش همدلی» جای «مدیریت واقع‌گرایانه» را گرفته است. او همان‌قدر که از تبعیض و فقر سخن می‌گوید، از نمادهای فرهنگی غربی نیز تغذیه می‌کند. از اسلام می‌گوید، اما در عمل از گفتمان چپِ فرهنگی آمریکا پیروی می‌کند. از عدالت اجتماعی حرف می‌زند، اما بدون ارائه مدل اقتصادی قابل اجرا. چنین سیاست‌مداری نه بر مبنای جهان‌بینی منسجم، بلکه بر پایه ترکیب احساسات عمومی، نشانه‌های هویتی و جلب توجه رسانه‌ها شکل گرفته است. اگر ممدانی در سال‌های پیش‌رو بتواند حتی بخشی از وعده‌های خود را عملی کند، شاید بتوان او را پیشرو دانست. اما اگر وعده‌های او در حد شعار باقی بمانند ــ چنان‌که بسیاری از کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند ــ او نمونه‌ای خواهد بود از همان پدیده‌ای که دموکراسی‌های مدرن را تهدید می‌کند: سیاست‌مدارانی که با زبان عدالت و تنوع، اما بدون برنامه و منابع واقعی، اعتماد عمومی را هزینه نمایش و هویت‌سازی می‌کنند. در نهایت، زهران ممدانی نه صرفاً یک شهردار است و نه یک فعال اجتماعی؛ او نماد دوران مبهمی است که در آن سیاست، فرهنگ، دین و نمایش در هم آمیخته‌اند. از همین روست که شاید هیچ عنوانی بهتر از «شتر گاو پلنگی به نام زهران ممدانی» نتواند این ترکیب متناقض را توصیف کند.