Thursday, November 5, 2026

فقط جهت اطلاع

با پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، چاک شومر، رهبر فعلی دموکرات‌های سنا، در موقعیت بازگشت به سمت رهبر اکثریت سنا قرار دارد. در مجلس نمایندگان هم حکیم جفریز گزینهٔ اصلی ریاست مجلس است. انتخاب او به رأی نمایندگان در آغاز به کار کنگرهٔ جدید در ژانویهٔ ۲۰۲۷ بستگی دارد. حالا سؤال این است که سابقهٔ این دو نفر دربارهٔ اسرائیل چه می‌گوید؟ (reuters.com, ap.org, ap.org) در ویدیویی از تجمع ۱۴ نوامبر ۲۰۲۳ در واشنگتن، شومر و جفریز در کنار دو جمهوری‌خواه، مایک جانسون و جونی ارنست، دست‌های هم را بالا می‌برند و می‌گویند «ما در کنار اسرائیل ایستاده‌ایم». آن صحنه حمایت علنی چهره‌های ارشد هر دو حزب از اسرائیل را در آن مقطع نشان می‌دهد. رأی‌گیری‌های بعدی تصویر دقیق‌تری از موضع شومر به دست می‌دهد. او در سال ۲۰۲۴ از بستهٔ کمک امنیتی به اسرائیل حمایت کرد و در آوریل ۲۰۲۶ به پیشبرد دو طرحی رأی مخالف داد که هدفشان جلوگیری از فروش بمب و بولدوزر به اسرائیل بود. در همان رأی‌گیری‌ها، بیشتر اعضای فراکسیون دموکرات‌های سنا از پیشبرد این طرح‌ها حمایت کردند. (jewishinsider.com, democrats.senate.gov, apnews.com) جفریز کاندیدای ریاست کنگره اسپانسر بزرگش ایپک لابی اسراییل بود . او‌هم در آوریل ۲۰۲۴ به بستهٔ کمک امنیتی اسرائیل رأی مثبت داد. در کارزار انتخاباتی او هم شبکهٔ حامی اسرائیل حضور پررنگی داشت. در دورهٔ ۲۰۲۴، مجموع کمک‌های منتسب به آیپک، لابی آمریکایی حامی اسرائیل، با حدود ۸۴۵ هزار دلار در صدر جدول کمک‌های منتسب به سازمان‌ها قرار گرفت. بخش عمدهٔ این مبلغ در دستهٔ کمک‌های افراد ثبت شد. (clerk.house.gov, jeffries.house.gov, electednews.org, fec.gov) فقط جهت اطلاع !

Wednesday, October 14, 2026

نبرد بر سر سنا؛ جمهوری‌خواهان هنوز شانس دارند، اما حاشیهٔ امنی ندارند

انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ می‌تواند توازن قدرت در واشنگتن را تغییر دهد. جمهوری‌خواهان اکنون با ۵۳ کرسی در برابر ۴۷ کرسی دموکرات‌ها و مستقل‌های همسو، کنترل سنا را در اختیار دارند؛ اما نزدیک‌شدن چند رقابت در ایالت‌های جمهوری‌خواه، ادامهٔ این اکثریت را با خطر جدی روبه‌رو کرده است. جمهوری‌خواهان برای حفظ کنترل سنا الزاماً به ۵۱ کرسی نیاز ندارند. اگر نتیجهٔ انتخابات ۵۰–۵۰ شود، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، می‌تواند با رأی تساوی‌شکن خود کنترل سنا را در اختیار جمهوری‌خواهان نگه دارد. در مقابل، دموکرات‌ها باید به ۵۱ کرسی برسند تا اکثریت واقعی را به دست آورند. براساس آخرین ارزیابی Cook Political Report، رقابت‌های آلاسکا، آیووا، کانزاس، مین، میشیگان، اوهایو و تگزاس تقریباً برابر هستند. با محاسبهٔ کرسی‌هایی که فعلاً برای هر حزب امن یا کم‌خطر ارزیابی می‌شوند، هر حزبی که بتواند دست‌کم چهار مورد از این هفت رقابت را ببرد، احتمالاً کنترل سنا را نیز به دست خواهد گرفت. (cookpolitical.com) مسیر منطقی جمهوری‌خواهان از تگزاس، کانزاس و آیووا می‌گذرد؛ سه ایالتی که از نظر تاریخی گرایش جمهوری‌خواه دارند. اگر جمهوری‌خواهان این سه کرسی را حفظ کنند، پیروزی در یکی از ایالت‌های اوهایو، آلاسکا، مین یا میشیگان می‌تواند برای نگه‌داشتن سنا کافی باشد. مشکل اینجاست که حتی تگزاس، کانزاس و آیووا نیز دیگر کرسی‌های تضمین‌شده‌ای محسوب نمی‌شوند. نامزدهای دموکرات در بعضی نظرسنجی‌های این ایالت‌ها با رقبای جمهوری‌خواه برابر شده یا اندکی جلو افتاده‌اند. از هفت رقابت اصلی، شش کرسی اکنون در اختیار جمهوری‌خواهان است و تنها کرسی میشیگان متعلق به دموکرات‌هاست. بنابراین جمهوری‌خواهان باید هم‌زمان از چندین کرسی خود دفاع کنند، درحالی‌که دموکرات‌ها فرصت‌های بیشتری برای افزایش تعداد کرسی‌هایشان دارند. کارولینای شمالی نیز به یکی از بزرگ‌ترین مشکلات جمهوری‌خواهان تبدیل شده است. روی کوپر، فرماندار پیشین و نامزد دموکرات، در نظرسنجی‌ها از مایکل واتلی، نامزد جمهوری‌خواه، جلو افتاده است. انتقال بخشی از منابع تبلیغاتی جمهوری‌خواهان از این ایالت به رقابت‌هایی مانند کانزاس نشان می‌دهد که رهبران حزب نیز وضعیت کارولینای شمالی را دشوار ارزیابی می‌کنند. (investing.com) جمهوری‌خواهان همچنین با نارضایتی عمومی دربارهٔ افزایش هزینه‌های زندگی، قیمت انرژی، تعرفه‌ها و جنگ ایران مواجه‌اند. این مسائل باعث شده است رقابت در ایالت‌هایی نزدیک شود که دونالد ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ با اختلاف قابل‌توجهی در آن‌ها پیروز شده بود. با وجود این شرایط، موقعیت جمهوری‌خواهان ناامیدکننده نیست. تگزاس، کانزاس، آیووا و آلاسکا همچنان از نظر ساختار سیاسی، ثبت‌نام حزبی و سابقهٔ انتخاباتی به جمهوری‌خواهان متمایل‌اند. این حزب منابع مالی و تبلیغاتی بیشتری نیز در اختیار دارد و می‌تواند در هفته‌های پایانی بر رقابت‌های حساس تمرکز کند. عامل مهم دیگر، امکان رأی متفاوت در انتخابات ریاست‌جمهوری و سناست. برخی رأی‌دهندگان ممکن است از عملکرد دولت یا شرایط اقتصادی ناراضی باشند، اما همچنان به نامزد جمهوری‌خواه ایالت خود رأی بدهند. سناتورهایی مانند سوزان کالینز در مین و دن سالیوان در آلاسکا نیز می‌کوشند بر سابقه و هویت محلی خود تأکید کنند. در اوهایو، شرود براون، سناتور سابق دموکرات، با جان هَستِد، سناتور جمهوری‌خواه، رقابتی بسیار نزدیک دارد. پیروزی هَستِد می‌تواند مسیر جمهوری‌خواهان برای حفظ اکثریت را هموارتر کند. در تگزاس، کن پکستون با جیمز تالاریکو روبه‌روست. برخی نظرسنجی‌ها تالاریکو را اندکی جلوتر نشان می‌دهند، اما سابقهٔ سیاسی تگزاس همچنان به سود جمهوری‌خواهان است. شکست در تگزاس برای جمهوری‌خواهان خسارتی بزرگ و نشانه‌ای از شکل‌گیری موج گستردهٔ دموکرات‌ها خواهد بود. در آلاسکا، مری پلتولا رقابت نزدیکی با دن سالیوان دارد. محبوبیت محلی پلتولا و نظام رأی‌گیری رتبه‌ای این ایالت، پیش‌بینی نتیجه را دشوار کرده است. در مین نیز سوزان کالینز با یکی از سخت‌ترین انتخابات دوران سیاسی خود مواجه است. او سابقهٔ جذب رأی مستقل‌ها را دارد، اما فضای سیاسی ملی و نارضایتی از جمهوری‌خواهان کار او را دشوار کرده است. راهبرد جمهوری‌خواهان باید بر حفظ تگزاس، کانزاس و آیووا، پیروزی در دست‌کم یکی از رقابت‌های اوهایو، آلاسکا، مین یا میشیگان و افزایش مشارکت رأی‌دهندگانی متمرکز باشد که در انتخابات ریاست‌جمهوری به ترامپ رأی دادند، اما معمولاً در انتخابات میان‌دوره‌ای حضور کمتری دارند. نامزدهای جمهوری‌خواه همچنین باید رقابت‌های خود را تا حد ممکن محلی نگه دارند. اگر انتخابات سنا صرفاً به همه‌پرسی دربارهٔ عملکرد دولت ترامپ، جنگ ایران یا افزایش قیمت‌ها تبدیل شود، دموکرات‌ها سود خواهند برد. اما اگر موضوعاتی مانند مهاجرت، امنیت، انرژی و عملکرد فردی نامزدها در مرکز رقابت قرار گیرد، شانس جمهوری‌خواهان افزایش پیدا می‌کند. در آغاز این دوره، حفظ سنا برای جمهوری‌خواهان تقریباً قطعی به نظر می‌رسید، اما اکنون رقابت بسیار نزدیک شده است. جمهوری‌خواهان هنوز مسیر عملی و دست‌یافتنی برای حفظ اکثریت دارند، ولی دیگر نمی‌توانند حتی ایالت‌هایی مانند تگزاس و کانزاس را تضمین‌شده بدانند. محتمل‌ترین نتایج در شرایط فعلی، سنای ۵۰–۵۰ با کنترل جمهوری‌خواهان یا سنای ۵۱–۴۹ به سود دموکرات‌هاست. به همین دلیل، ممکن است سرنوشت کنترل سنا تنها با نتیجهٔ یک ایالت تعیین شود. جمهوری‌خواهان هنوز می‌توانند سنا را حفظ کنند، اما برای رسیدن به این هدف باید رأی‌دهندگان محافظه‌کار را به پای صندوق‌ها بیاورند و دست‌کم چهار مورد از هفت رقابت تعیین‌کننده را ببرند.

Friday, September 18, 2026

تحول مهم در گرینلند؛ آمریکا گامی مهم برای تثبیت نفوذ راهبردی خود در گرینلند برداشت و امتیازات امنیتی گسترده‌ای به دست آورد

🔴 امروز، ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، آمریکا، دانمارک و گرینلند از دستیابی به توافقی درباره آینده امنیتی این جزیره راهبردی در منطقه قطب شمال خبر دادند. نکته مهم این است که دولت دانمارک تأکید کرده این توافق، حاکمیت و تمامیت ارضی دانمارک و گرینلند و همچنین حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند را به رسمیت می‌شناسد. طبق گزارش رویترز، آسوشیتدپرس و CBS، این توافق برای آمریکا دسترسی دائمی نظامی، حقوق استقرار و پرواز بر فراز گرینلند را تضمین می‌کند و امکان گسترش حضور نظامی و افزایش تأسیسات و پایگاه‌های آمریکا در این جزیره را فراهم می‌سازد. همچنین کشورهای غیرعضو ناتو از ایجاد پایگاه نظامی در گرینلند منع می‌شوند و سازوکارهایی برای جلوگیری از حضور نظامی یا سرمایه‌گذاری‌های حساس رقبای آمریکا، به‌ویژه چین و روسیه، در نظر گرفته شده است. ترامپ این توافق را «کنترل دائمی بر امنیت» گرینلند توصیف کرده و گفته است آمریکا روند گسترش حضور نظامی خود را آغاز خواهد کرد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفته است که بر اساس این توافق، گرینلند به‌طور دائمی بخشی از حوزه دفاع راهبردی آمریکای شمالی خواهد بود. اهمیت توافق جدید در گسترش و تثبیت بلندمدت حقوق و حضور امنیتی آمریکا و محدود کردن نفوذ رقبای واشنگتن است. این توافق قرار است هفته آینده در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل توسط سه طرف امضا شود و برای اجرایی شدن هنوز باید مراحل پارلمانی لازم در دانمارک و گرینلند را طی کند.

Tuesday, August 11, 2026

جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل؛ شکست جمهوری اسلامی، پیروزی نظامی دشمنانش، اما هنوز بدون یک پیروز نهایی

پنج ماه پس از آغاز جنگ گسترده میان جمهوری اسلامی از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، وسوسه بزرگی وجود دارد که با چند عدد و آمار، برنده و بازنده جنگ را مشخص کنیم. جمهوری اسلامی بقای خود را نشانه پیروزی معرفی می‌کند و در سوی مقابل، آمریکا و اسرائیل حجم خسارات واردشده به ساختار نظامی و سیاسی ایران را شاهدی بر موفقیت خود می‌دانند. اما جنگ را نه با تبلیغات می‌توان سنجید و نه صرفاً با تعداد موشک‌ها یا ساختمان‌های ویران‌شده. معیار اصلی، میزان تحقق اهداف سیاسی هر طرف است. از این منظر، یک واقعیت روشن است: جمهوری اسلامی در این جنگ ضربات سنگینی دریافت کرده است. مهم‌ترین آن کشته‌شدن علی خامنه‌ای بود؛ رخدادی که صرفاً حذف یک مقام سیاسی نیست، بلکه ضربه به ستون اصلی ساختار قدرت جمهوری اسلامی است. خامنه‌ای طی دهه‌ها محور تصمیم‌گیری نظامی، امنیتی و سیاسی و نقطه اتصال سپاه، نهادهای امنیتی و روحانیت حکومتی بود. جانشینی مجتبی خامنه‌ای نیز لزوماً به معنای ترمیم این ضربه نیست. انتقال قدرت در قالبی موروثی، در نظامی که خود را ضد سلطنت تعریف کرده، یک تناقض جدی ایجاد کرده و رقابت میان مراکز قدرت را تشدید کرده است. سپاه، نهادهای امنیتی و جناح‌های سیاسی اکنون بیش از گذشته برای تعیین مسیر آینده در حال رقابت‌اند. در همین چارچوب، اختلاف درباره ادامه جنگ نیز آشکار شده است: بخشی از جریان‌های تندرو بر ادامه تقابل تأکید دارند، در حالی که گروهی دیگر با توجه به فشار اقتصادی و نظامی، استفاده از اهرم‌هایی مانند تنگه هرمز را برای رسیدن به توافق ضروری می‌دانند. با این حال، حذف رهبر به‌تنهایی به معنای فروپاشی نظام نیست. ساختار جمهوری اسلامی چندلایه و متکی بر مراکز متعدد قدرت است و می‌تواند پس از چنین ضربه‌ای نیز به حیات خود ادامه دهد. پرسش اصلی این است که آیا این ساختار به سمت انسجام جدید حرکت می‌کند یا دچار فرسایش و شکاف پایدار خواهد شد. از نظر نظامی نیز برتری آمریکا و اسرائیل آشکار است. توان هوایی، اطلاعاتی و لجستیکی آمریکا و قدرت نفوذ اطلاعاتی اسرائیل نشان داده که بازدارندگی ادعایی جمهوری اسلامی فاصله زیادی با واقعیت دارد. بخشی از سرمایه‌گذاری چند دهه‌ای ایران در حوزه موشکی، هسته‌ای و نیروهای نیابتی نیز نتوانسته مانع کشیده‌شدن جنگ به داخل خاک ایران شود. با این حال، این به معنای پیروزی کامل طرف مقابل نیست. جمهوری اسلامی با وجود خسارات سنگین، همچنان ساختار حکومتی خود را حفظ کرده و مهم‌تر از آن، ابزار فشار استراتژیک مهمی در اختیار دارد: تنگه هرمز. این آبراه اکنون نه فقط یک مسئله منطقه‌ای، بلکه یک گره در اقتصاد جهانی انرژی است و همین موضوع به تهران امکان چانه‌زنی می‌دهد. اما این وضعیت نیز به معنای «پیروزی ایران» نیست. استفاده از هرمز به‌عنوان ابزار فشار، هزینه‌های سنگینی بر اقتصاد و جامعه ایران تحمیل کرده و پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا این سطح از خسارت در برابر دستاوردهای احتمالی قابل توجیه است؟ در واقع، یکی از تناقض‌های اصلی سیاست جمهوری اسلامی این است که امنیت ملی را با بقای نظام یکی گرفته و بخش بزرگی از منابع کشور را صرف تقابل منطقه‌ای کرده است؛ در حالی که نتیجه نهایی این سیاست، کشیده‌شدن جنگ به داخل ایران بوده است. با این همه، هنوز نمی‌توان از «پیروز نهایی» سخن گفت، زیرا جنگ ادامه دارد. مذاکرات درباره هرمز و تلاش‌های دیپلماتیک جریان دارد، اما هیچ توافق نهایی شکل نگرفته است. در چنین شرایطی، هر قضاوت قطعی زودهنگام خواهد بود. اگر در پایان، جمهوری اسلامی ناچار به پذیرش شروط اساسی آمریکا و اسرائیل شود، می‌توان از برتری نظامی به‌عنوان پیروزی سیاسی یاد کرد. اما اگر بتواند از ابزارهایی مانند هرمز برای گرفتن امتیاز استفاده کند، نتیجه پیچیده‌تر خواهد بود و از یک پیروزی یک‌طرفه فاصله خواهد گرفت. حتی سناریوی دیگری نیز محتمل است: توقف جنگ بدون توافق جامع، باقی‌ماندن ایران در وضعیت تضعیف‌شده، و تداوم ادعاهای پیروزی از سوی همه طرف‌ها. در این حالت، هیچ‌کدام از طرفین به پیروزی استراتژیک کامل نرسیده‌اند. در نهایت، اسرائیل نیز با همین معیار سنجیده می‌شود: حذف فرماندهان و ضربه به ساختار نظامی ایران دستاورد مهمی است، اما پرسش اصلی این است که آیا تهدید جمهوری اسلامی در بلندمدت از بین خواهد رفت یا شکل جدیدی به خود خواهد گرفت. از سوی دیگر، جمهوری اسلامی نیز با تناقضی جدی روبه‌روست: نظامی که سال‌ها سیاست منطقه‌ای و نظامی خود را ضامن امنیت معرفی می‌کرد، اکنون با جنگی در خاک خود، کشته‌شدن رهبرش و فشار اقتصادی گسترده مواجه است. در چنین شرایطی، نامیدن وضعیت موجود به عنوان «پیروزی» بیش از آنکه تحلیل باشد، بازتعریف واقعیت است. در نهایت باید میان جمهوری اسلامی و ایران تفاوت گذاشت. بقای حکومت لزوماً به معنای پیروزی کشور نیست، همان‌طور که ضربه به حکومت الزاماً به معنای سود مردم نیست. ممکن است یک نظام باقی بماند، اما کشوری ضعیف‌تر، فقیرتر و آسیب‌دیده‌تر از جنگ بیرون بیاید. بنابراین تا امروز، می‌توان از «دستاوردها و خسارات» سخن گفت، نه از پیروزی نهایی. آمریکا و اسرائیل برتری نظامی خود را نشان داده‌اند و جمهوری اسلامی نیز ضربات سنگینی دریافت کرده، اما هیچ‌یک هنوز نتوانسته‌اند نتیجه جنگ را به‌طور کامل تثبیت کنند. جنگ هنوز تمام نشده است؛ و تاریخ معمولاً برنده را نه در لحظه اوج خشونت، بلکه در پایان مسیر و بر اساس هزینه‌ها و نتایج واقعی تعیین می‌کند.

Wednesday, July 22, 2026

تخریب پل‌ها؛ تقویت سپاه یا مقدمه‌ای برای فروپاشی جمهوری اسلامی؟

یکی از پرسش‌هایی که این روزها درباره حملات به پل‌ها، جاده‌ها و سایر زیرساخت‌های ایران مطرح می‌شود، این است که آیا چنین اقداماتی واقعاً به تضعیف جمهوری اسلامی منجر می‌شود یا در نهایت به سود سپاه پاسداران تمام خواهد شد؟ این پرسش مهمی است و پاسخ به آن نیازمند نگاهی فراتر از آثار کوتاه‌مدت این حملات است. در نگاه نخست، این انتقاد کاملاً قابل فهم است. تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که بخش بزرگی از پروژه‌های عمرانی و بازسازی کشور در اختیار قرارگاه خاتم‌الانبیا و شرکت‌های وابسته به سپاه قرار دارد. هر زمان جنگ، سیل، زلزله یا هر بحران دیگری رخ داده، میلیاردها دلار پروژه بازسازی به همین مجموعه‌ها واگذار شده است. به همین دلیل، برخی معتقدند تخریب زیرساخت‌ها در نهایت تنها به معنای ایجاد قراردادهای جدید، تخصیص بودجه‌های تازه و افزایش درآمد شبکه اقتصادی وابسته به سپاه خواهد بود. این استدلال از نظر اقتصادی بی‌پایه نیست. سپاه طی سال‌های گذشته نشان داده است که توانسته از بسیاری از بحران‌ها، از جمله تحریم‌های بین‌المللی، بیشترین منفعت اقتصادی را ببرد. تحریم‌ها باعث حذف بسیاری از رقبای بخش خصوصی شدند و فعالیت‌های واردات، صادرات، قاچاق، دور زدن تحریم‌ها و قراردادهای بزرگ دولتی بیش از پیش در اختیار مجموعه‌های وابسته به سپاه قرار گرفت. از این منظر، برخی معتقدند که حتی جنگ نیز می‌تواند به گسترش نفوذ اقتصادی این نهاد منجر شود. اما این تنها یک روی ماجراست. برای ارزیابی درست باید ابتدا به این سؤال پاسخ داد که هدف از تخریب پل‌ها و زیرساخت‌ها چیست. اگر این حملات صرفاً برای وارد کردن خسارت اقتصادی یا نمایش قدرت انجام شوند و برنامه سیاسی و نظامی مشخصی پشت آنها وجود نداشته باشد، این انتقاد می‌تواند کاملاً وارد باشد. در چنین شرایطی، مردم با زیرساخت‌های ویران، اقتصاد ضعیف‌تر و هزینه‌های سنگین‌تر مواجه خواهند شد، در حالی که بخش مهمی از پروژه‌های بازسازی دوباره در اختیار همان نهادهایی قرار می‌گیرد که پیش از آن نیز از اقتصاد جنگ و تحریم سود می‌بردند. اما در علوم نظامی، تخریب زیرساخت‌ها معمولاً هدف مستقلی نیست، بلکه ابزاری برای رسیدن به یک هدف بزرگ‌تر است. در جنگ‌های مدرن، لجستیک یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده پیروزی یا شکست است. بسیاری از فرماندهان نظامی معتقدند ارتشی که نتواند نیرو، مهمات، سوخت، تجهیزات و امکانات خود را جابه‌جا کند، حتی اگر از نظر تعداد نیرو بسیار قدرتمند باشد، در عمل توان ادامه جنگ را از دست خواهد داد. به همین دلیل، تقریباً در تمام جنگ‌های بزرگ، حمله به پل‌ها، خطوط راه‌آهن، انبارهای مهمات، مراکز ارتباطی، فرودگاه‌ها، بنادر، تونل‌ها و مسیرهای اصلی حمل‌ونقل، بخشی از راهبرد نظامی بوده است. هدف از این حملات، فلج کردن شبکه پشتیبانی دشمن است، نه صرفاً تخریب چند سازه عمرانی. سپاه پاسداران نیز برای انتقال نیرو، جابه‌جایی موشک‌ها، انتقال سامانه‌های پدافندی، رساندن سوخت، ارسال تجهیزات و هماهنگی میان یگان‌های مختلف، به همین شبکه لجستیکی وابسته است. اگر این شبکه دچار اختلال جدی شود، سرعت واکنش، توان پشتیبانی و قابلیت دفاعی آن نیز به شدت کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل، اگر حملات به زیرساخت‌ها بخشی از یک عملیات گسترده‌تر برای قطع خطوط تدارکاتی، جدا کردن مناطق عملیاتی از یکدیگر، مختل کردن فرماندهی و آماده‌سازی زمینه برای عملیات‌های بعدی باشد، این اقدامات از منظر نظامی کاملاً قابل توجیه خواهند بود. در تاریخ جنگ‌ها نیز نمونه‌های فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد موفقیت عملیات‌های زمینی بدون نابودی یا تضعیف شبکه لجستیکی دشمن تقریباً غیرممکن بوده است. در جنگ جهانی دوم، متفقین پیش از آغاز عملیات نورماندی، ماه‌ها پل‌ها، خطوط راه‌آهن و مراکز حمل‌ونقل آلمان را هدف قرار دادند تا امکان انتقال سریع نیروهای آلمانی به جبهه نبرد را کاهش دهند. در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ نیز ائتلاف بین‌المللی پیش از آغاز عملیات زمینی، شبکه فرماندهی، ارتباطات، پل‌ها، جاده‌های راهبردی و زیرساخت‌های نظامی عراق را به شدت هدف قرار داد. در جنگ کوزوو نیز حملات ناتو بخش بزرگی از زیرساخت‌های لجستیکی ارتش صربستان را هدف قرار داد تا توان ادامه عملیات نظامی کاهش یابد. بنابراین، تخریب پل‌ها به خودی خود نه خوب است و نه بد؛ اهمیت آن به هدف نهایی این عملیات بستگی دارد. اگر فرض کنیم هدف نهایی تنها وارد کردن فشار روانی یا خسارت اقتصادی باشد، این نگرانی وجود دارد که پس از پایان درگیری، همان نهادهای وابسته به سپاه مسئول بازسازی شوند و از بودجه‌های کلان عمرانی سود ببرند. در چنین سناریویی، مردم هم خسارت جنگ را تحمل می‌کنند و هم هزینه بازسازی را می‌پردازند، در حالی که ساختار قدرت تقریباً دست‌نخورده باقی می‌ماند. اما اگر این حملات بخشی از یک راهبرد بزرگ‌تر برای فروپاشی توان فرماندهی و لجستیکی جمهوری اسلامی، تضعیف سپاه و فراهم کردن شرایط برای یک تغییر اساسی در ساختار قدرت باشد، آن‌گاه باید آنها را در چارچوب همان راهبرد ارزیابی کرد، نه صرفاً از منظر هزینه بازسازی. نکته مهم دیگری نیز وجود دارد. ساختار جمهوری اسلامی تنها بر پایه پادگان‌ها و تجهیزات نظامی استوار نیست. ستون اصلی قدرت آن، شبکه‌ای از فرماندهان ارشد، نهادهای امنیتی، بنیادهای اقتصادی، مجموعه‌های مالی، شرکت‌های وابسته و حلقه محدودی از تصمیم‌گیران سیاسی و اقتصادی است. تا زمانی که این هسته اصلی قدرت، منابع مالی، شبکه فرماندهی و توان تصمیم‌گیری خود را حفظ کند، بازسازی زیرساخت‌های تخریب‌شده نیز امکان‌پذیر خواهد بود. به همین دلیل، اگر هدف واقعاً تضعیف یا پایان دادن به حاکمیت جمهوری اسلامی باشد، صرف تخریب زیرساخت‌ها کافی نیست. یک راهبرد مؤثر باید هم‌زمان شبکه فرماندهی، مراکز تصمیم‌گیری، منابع مالی، توان اطلاعاتی، زنجیره تأمین و هسته اصلی قدرت را نیز هدف قرار دهد. در غیر این صورت، ممکن است خسارت‌های سنگینی به کشور وارد شود، بدون آنکه تغییری اساسی در ساختار قدرت ایجاد گردد. در نهایت، قضاوت درباره این حملات هنوز زود است. برای ارزیابی درست باید دید این اقدامات بخشی از یک راهبرد مرحله‌بندی‌شده برای از کار انداختن توان نظامی و لجستیکی جمهوری اسلامی است یا صرفاً مجموعه‌ای از حملات محدود و فرسایشی که هدف روشنی را دنبال نمی‌کنند. اگر حملات مقدمه یک عملیات بزرگ‌تر برای از بین بردن توان فرماندهی و نظامی جمهوری اسلامی باشد، تخریب حساب‌شده پل‌ها و مسیرهای لجستیکی می‌تواند از منظر نظامی اقدامی منطقی و حتی ضروری تلقی شود. اما اگر این حملات فاقد چنین راهبردی باشند، این احتمال وجود دارد که مردم ایران هزینه ویرانی را بپردازند، در حالی که نهادهای وابسته به سپاه از پروژه‌های بازسازی و منابع مالی جدید بهره‌مند شوند. بنابراین، پاسخ این پرسش نه در خودِ تخریب پل‌ها، بلکه در شناخت هدف نهایی و راهبرد کلی پشت این حملات نهفته است؛ راهبردی که تنها با گذشت زمان و آشکار شدن مراحل بعدی آن می‌توان درباره موفقیت یا شکستش قضاوتی منصفانه داشت.

Wednesday, July 15, 2026

جمهوری اسلامی؛ حکومتی که در حال منزوی کردن تنگه هرمز است

یکی از بزرگ‌ترین خسارت‌هایی که سیاست‌های ماجراجویانه جمهوری اسلامی به منافع ملی ایران وارد کرده، تنها جنگ، تحریم و انزوای بین‌المللی نیست؛ بلکه این سیاست‌ها به‌تدریج یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ژئوپلیتیکی ایران، یعنی تنگه هرمز، را نیز در معرض کاهش اهمیت قرار داده‌اند. برای دهه‌ها، تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان بوده است. بخش قابل توجهی از نفت و گاز کشورهای حاشیه خلیج فارس از این مسیر به بازارهای جهانی منتقل می‌شود و همین موضوع، جایگاه ویژه‌ای به ایران در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی داده بود. این موقعیت می‌توانست با سیاستی مبتنی بر تعامل، ثبات و همکاری، به یک مزیت اقتصادی و سیاسی پایدار برای ایران تبدیل شود. اما جمهوری اسلامی این سرمایه ملی را به ابزاری برای تهدید تبدیل کرد. تهدیدهای مکرر به بستن تنگه هرمز، حمله به کشتی‌های تجاری، توقیف نفت‌کش‌ها، افزایش تنش‌های نظامی و ایجاد بی‌ثباتی در خلیج فارس، کشورهای عربی و قدرت‌های اقتصادی جهان را به این نتیجه رسانده است که ادامه وابستگی به این آبراه، یک ریسک راهبردی است. نتیجه این سیاست کاملاً قابل پیش‌بینی است؛ هرچه ناامنی بیشتر شود، انگیزه کشورهای منطقه برای توسعه خطوط لوله، بنادر، پایانه‌های صادراتی و مسیرهای جایگزین نیز افزایش خواهد یافت. عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عمان و دیگر کشورهای منطقه سال‌هاست سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز آغاز کرده‌اند و این روند با هر بحران جدید سرعت بیشتری می‌گیرد. در آینده نزدیک، با توسعه این زیرساخت‌ها و تکمیل پروژه‌های در دست اجرا، بخش قابل توجهی از صادرات نفت، گاز و حتی واردات کالاهای اساسی کشورهای عربی می‌تواند از مسیرهای دیگری انجام شود. این بدان معنا نیست که تنگه هرمز کاملاً اهمیت خود را از دست خواهد داد، اما جایگاه انحصاری و قدرت راهبردی آن به‌طور محسوسی کاهش خواهد یافت. طنز تلخ ماجرا اینجاست که حکومتی که سال‌ها از «بستن تنگه هرمز» به‌عنوان یک اهرم فشار یاد می‌کرد، اکنون با رفتارهای خود، دیگران را به ساختن راه‌های جایگزین تشویق کرده است. در روابط بین‌الملل، هرگاه یک کشور از موقعیت جغرافیایی خود به‌عنوان ابزار تهدید استفاده کند، سایر کشورها تلاش می‌کنند وابستگی خود را به آن کاهش دهند. این یک اصل شناخته‌شده در اقتصاد و امنیت بین‌الملل است. کشورهای عربی سرمایه، فناوری و روابط بین‌المللی لازم برای اجرای چنین پروژه‌هایی را در اختیار دارند. آنها می‌توانند خطوط لوله جدید احداث کنند، ظرفیت بنادر خود را افزایش دهند، مسیرهای ریلی و جاده‌ای را توسعه دهند و تجارت خود را به سمت دریای سرخ، دریای عمان و سایر مسیرهای امن‌تر هدایت کنند. در مقابل، ایران نه‌تنها از مزایای این تحولات بهره‌ای نمی‌برد، بلکه ممکن است بیش از هر کشور دیگری از کاهش اهمیت تنگه هرمز آسیب ببیند؛ زیرا بخش بزرگی از قدرت ژئوپلیتیکی خود را بر همین موقعیت استراتژیک بنا کرده است. به بیان دیگر، سیاست‌های جمهوری اسلامی نه‌تنها کشور را درگیر جنگ، تحریم و انزوای بین‌المللی کرده، بلکه در حال از بین بردن یکی از مهم‌ترین اهرم‌های راهبردی ایران نیز هست. این سیاست‌ها ممکن است در آینده نزدیک نقشه تجارت و انتقال انرژی منطقه را به‌گونه‌ای تغییر دهند که وابستگی کشورهای منطقه به تنگه هرمز به‌مراتب کمتر از گذشته باشد. این بزرگ‌ترین شکست یک سیاست خارجی است؛ حکومتی که می‌خواست از موقعیت جغرافیایی ایران به‌عنوان ابزار فشار استفاده کند، در عمل باعث شده است دیگران برای بی‌نیاز شدن از همان موقعیت سرمایه‌گذاری کنند. تنگه هرمز سرمایه‌ای بود که می‌توانست با دیپلماسی، ثبات و همکاری، ثروت و نفوذ پایدار برای ایران ایجاد کند. اما جمهوری اسلامی آن را به ابزاری برای تهدید و بحران تبدیل کرد؛ و نتیجه چنین سیاستی چیزی جز کاهش تدریجی اهمیت راهبردی این گذرگاه و از دست رفتن یکی دیگر از مزیت‌های ملی ایران نخواهد بود.

Monday, June 1, 2026

چرا ترامپ عجله‌ای برای توافق با جمهوری اسلامی ندارد؟ نگاهی به موازنه قدرت پس از جنگ

از نخستین روزهای درگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی، دونالد ترامپ بارها تأکید کرد که به دنبال یک جنگ طولانی، پرهزینه و فرسایشی نیست. تجربه جنگ‌های عراق و افغانستان نشان داده بود که ورود به درگیری‌های بی‌پایان نه تنها هزینه‌های مالی و انسانی سنگینی برای آمریکا به همراه دارد، بلکه به تدریج حمایت افکار عمومی را نیز از بین می‌برد. به همین دلیل، ترامپ از ابتدا تلاش کرد تصویری متفاوت از راهبرد خود ارائه دهد؛ راهبردی که بر عملیات سریع، اهداف محدود و خروج به‌موقع از میدان نبرد استوار بود. در چارچوب این نگاه، هدف آمریکا نه اشغال ایران بود و نه تلاش برای بازسازی ساختار سیاسی یا اجتماعی کشور. آنچه در اولویت قرار داشت، تضعیف توانمندی‌های راهبردی جمهوری اسلامی، به‌ویژه در حوزه‌های هسته‌ای، موشکی و نظامی بود. به همین دلیل نیز تمرکز عملیات بر مراکز فرماندهی، زیرساخت‌های حساس، تأسیسات راهبردی و شبکه‌های مرتبط با برنامه‌های نظامی قرار گرفت. در روزهای پایانی جنگ، ترامپ اعلام کرد که «تقریباً چیزی برای نابود کردن باقی نمانده است.» صرف‌نظر از اینکه این سخن تا چه اندازه دقیق یا اغراق‌آمیز بوده باشد، نشان‌دهنده ارزیابی دولت آمریکا از نتایج عملیات بود. از نگاه واشنگتن، بخش عمده اهداف تعیین‌شده محقق شده بود و ادامه جنگ دیگر منفعتی متناسب با هزینه‌های آن نداشت. در عین حال، به نظر می‌رسید که دولت آمریکا تمایلی به نابودی گسترده زیرساخت‌های اقتصادی و غیرنظامی ایران ندارد. دلیل این مسئله نیز روشن است. فروپاشی کامل زیرساخت‌های حیاتی می‌توانست ایران را وارد چرخه‌ای از بی‌ثباتی و بحران انسانی کند که پیامدهای آن نه تنها منطقه، بلکه جامعه جهانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌داد. از این منظر، هدف اصلی محدود کردن توان نظامی و راهبردی جمهوری اسلامی بود، نه تبدیل ایران به کشوری ویران و غیرقابل اداره. یکی از ویژگی‌های مهم این جنگ، تفاوت محسوس میان میزان آسیب‌پذیری و توان آسیب‌رسانی دو طرف بود. جمهوری اسلامی تلاش کرد با استفاده از موشک‌ها، پهپادها و شبکه نیروهای نیابتی خود پاسخ دهد، اما در مجموع نتوانست ضربه‌ای تعیین‌کننده به آمریکا یا متحدان اصلی آن وارد کند. در مقابل، ساختار فرماندهی، بخش‌هایی از توان دفاعی و مراکز حساس مرتبط با برنامه‌های راهبردی ایران هدف حملات قرار گرفتند و خسارات قابل توجهی متحمل شدند. همکاری نزدیک آمریکا و اسرائیل نیز در این روند نقش مهمی ایفا کرد.ترکیب توان اطلاعاتی، عملیاتی و فناوری دو کشور موجب شد بسیاری از اهدافی که دستیابی به آنها در شرایط عادی دشوار بود، مورد هدف قرار گیرند. این مسئله سرعت بازسازی توان نظامی و راهبردی جمهوری اسلامی را نیز کاهش داده است. اما شاید مهم‌ترین موفقیت ترامپ از نگاه طرفدارانش، اجتناب از گرفتار شدن در یک جنگ بلندمدت بود. بسیاری از رؤسای جمهور آمریکا پس از آغاز درگیری‌های نظامی، ناخواسته وارد چرخه‌ای شده‌اند که خروج از آن بسیار دشوار بوده است. ترامپ تلاش کرد این الگو را تکرار نکند؛ جنگ را زمانی آغاز کرد که تصور می‌کرد برتری نظامی در اختیار آمریکا است و زمانی پایان داد که معتقد بود اهداف اصلی تا حد زیادی محقق شده‌اند. در سوی دیگر، برخی تصمیمات جمهوری اسلامی نیز به افزایش فشارهای سیاسی و اقتصادی بر تهران کمک کرد. تنش با برخی کشورهای عرب منطقه، به‌ویژه کشورهایی که طی سال‌های گذشته نقش مهمی در تجارت، انتقال سرمایه و مبادلات مالی ایران ایفا کرده بودند، موجب شد بخشی از ظرفیت‌های اقتصادی موجود تضعیف شود. امارات متحده عربی یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری و مالی ایران در دهه‌های اخیر بوده است . تنش با چنین بازیگری مطمینا هزینه‌های اقتصادی قابل توجهی به همراه خواهد داشت . موضوع تنگه هرمز نیز از همین منظر قابل تحلیل است. هرچند تهدید به بستن این آبراه همواره به عنوان یکی از ابزارهای فشار جمهوری اسلامی مطرح بوده، اما در عمل چنین اقدامی زمینه‌ساز اجماع گسترده‌تری علیه ایران شده است . بسیاری از قدرت‌های جهانی امنیت تردد در این مسیر را بخشی از امنیت تجارت بین‌المللی می‌دانند و هرگونه اختلال جدی در آن حمایت بین‌المللی از اقدامات سختگیرانه‌تر علیه تهران را افزایش داده است . در شرایط کنونی، به نظر می‌رسد واشنگتن احساس نمی‌کند که زمان علیه آن در حال حرکت است. از نگاه آمریکا، بخش مهمی از اهداف نظامی محقق شده، ساختار تحریم‌ها همچنان برقرار است و فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی ادامه دارد. به همین دلیل، دولت آمریکا انگیزه‌ای برای شتاب‌زدگی در مذاکرات ندارد و ترجیح می‌دهد از موقعیت فعلی خود حداکثر بهره را ببرد. از سوی دیگر، ترامپ در داخل آمریکا نیز اولویت‌های مهمی پیش رو دارد؛ از انتخابات پیش رو و رشد اقتصادی و و جذب سرمایه‌گذاری گرفته تا رویدادهای بزرگی مانند جام جهانی فوتبال که می‌تواند میلیاردها دلار درآمد مستقیم و غیرمستقیم برای اقتصاد آمریکا ایجاد کند بنابر این ، کاخ سفید تمایل ندارد وارد بحران جدیدی شود که منابع و تمرکز دولت را از اولویت‌های داخلی منحرف کند. در مقابل، جمهوری اسلامی همچنان با چالش‌های اقتصادی متعددی روبه‌رو است. از عدم رهبری متمرکز و اشفتگی سیاسی تا محدودیت‌های صادراتی، مشکلات بانکی، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، خروج سرمایه و فشار تحریم‌ها، توان اقتصادی کشور را تحت فشار قرار داده‌اند. به همین دلیل گذر زمان بیش از آنکه به ضرر واشنگتن باشد، هزینه‌های بیشتری برای تهران ایجاد می کند. بر اساس این تحلیل، راهبرد ترامپ را می‌توان بر سه پایه اصلی خلاصه کرد: ورود به یک جنگ کوتاه و محدود، وارد کردن حداکثر فشار به توانمندی‌های راهبردی جمهوری اسلامی و پایان دادن به درگیری پیش از آنکه آمریکا وارد یک جنگ فرسایشی و پرهزینه شود. از نگاه حامیان این رویکرد، واشنگتن اکنون در موقعیتی قرار دارد که بدون تحمل هزینه‌های یک درگیری بلندمدت، بخش مهمی از اهداف نظامی و سیاسی خود محقق کرده و به همین دلیل نیز عجله‌ای برای ارائه امتیازات جدید در مذاکرات ندارد

فقط جهت اطلاع

با پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، چاک شومر، رهبر فعلی دموکرات‌های سنا، در موقعیت بازگشت به سمت رهبر اکثریت سنا قرار دارد. در مجلس نم...