چرا اسرائیل با تشکیل کشور فلسطینی مخالف است

مخالفت اسرائیل با تشکیل کشور فلسطین ریشه در مجموعه‌ای از نگرانی‌های امنیتی، سیاسی و هویتی دارد. اسرائیل سرزمینی بسیار کوچک و در باریک‌ترین نقطه تنها حدود پانزده کیلومتر پهنا دارد و همین موضوع باعث می‌شود هرگونه عقب‌نشینی به مرزهای ۱۹۶۷ برای این کشور به معنای از دست دادن عمق راهبردی و قرار گرفتن شهرهای بزرگ در تیررس مستقیم حملات راکتی و موشکی باشد. تجربه خروج یک‌جانبه از غزه در سال ۲۰۰۵ نیز برای اسرائیلی‌ها نمونه‌ای هشداردهنده است؛ چرا که پس از آن، حماس قدرت را در دست گرفت و حملات علیه اسرائیل شدت یافت. این رویداد در ذهن بسیاری از رهبران اسرائیل به‌عنوان الگویی از آنچه ممکن است در کرانه باختری تکرار شود باقی مانده است. از سوی دیگر، مسئله اورشلیم برای اسرائیل جنبه‌ای حقوقی و نمادین دارد. طبق قانون اساسی‌گونه این کشور، اورشلیم «پایتخت یکپارچه و ابدی» اسرائیل اعلام شده و تقسیم آن یا پذیرش پایتختی بخش شرقی برای فلسطین مغایر با سیاست داخلی و اجماع سیاسی در اسرائیل دانسته می‌شود. به همین اندازه مسئله آوارگان فلسطینی و «حق بازگشت» نیز برای اسرائیل تهدیدی جدی تلقی می‌شود؛ زیرا بازگشت گسترده آوارگان می‌تواند ترکیب جمعیتی را تغییر دهد و هویت یهودی کشور را تضعیف کند. نگرانی دیگر اسرائیل به نقش گروه‌های مسلح و بازیگران منطقه‌ای بازمی‌گردد. بسیاری از گروه‌های فلسطینی هنوز موجودیت اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسند و بر مبارزه مسلحانه تأکید دارند. ارتباط این جریان‌ها با ایران و حزب‌الله لبنان موجب می‌شود که از نگاه اسرائیل، تشکیل کشوری مستقل در کنار مرزهایش بدون تضمین‌های امنیتی سخت‌گیرانه، خطری جدی باشد. افزون بر این، ضعف نهادهای حکومتی فلسطین و مشکلات مالی و مدیریتی تشکیلات خودگردان باعث شده اسرائیل استدلال کند که چنین کشوری ممکن است به یک «دولت شکست‌خورده» تبدیل شود و به جای ثبات، منبع ناامنی باشد. فضای سیاسی داخلی اسرائیل نیز پس از جنگ‌های اخیر غزه بیش از پیش علیه تشکیل کشور فلسطین شکل گرفته است. پارلمان این کشور به‌صراحت طرح شناسایی یک‌جانبه فلسطین را رد کرده و نخست‌وزیر نتانیاهو بارها اعلام کرده است که «دولتی به نام فلسطین تشکیل نخواهد شد.» جناح‌های راست‌گرا و مذهبی نیز با تکیه بر باورهای ایدئولوژیک و امنیتی بر ادامه شهرک‌سازی و حفظ کنترل بر مناطق اشغالی پافشاری می‌کنند. با این همه، منتقدان این دیدگاه تأکید دارند که بدون افق سیاسی و راه‌حل دو‌دولتی، امنیت پایدار به دست نمی‌آید. آنان می‌گویند می‌توان با کمک جامعه بین‌المللی و ایجاد ترتیبات امنیتی قابل اعتماد، دولتی مسئول و کارآمد برای فلسطینی‌ها تشکیل داد و به صلح نزدیک‌تر شد. در نهایت مخالفت اسرائیل را باید مجموعه‌ای از محاسبات امنیتی، هویتی، ژئوپلیتیک و سیاسی داخلی دانست، نه صرفاً یک موضع ایدئولوژیک. هر طرحی برای تشکیل کشور فلسطین تنها زمانی شانس موفقیت خواهد داشت که بتواند به همه این دغدغه‌ها به‌طور هم‌زمان پاسخ دهد