فروپاشی از درون: فشار بیرونی، بحران درونی و پایان محتوم جمهوری اسلامی

سفر اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهورایالات متحده، به عربستان سعودی و قطر، فراتر از یک رویداد دیپلماتیک، بازتاب تصویری دقیق از جایگاه متزلزل جمهوری اسلامی ایران در معادلات منطقه‌ای بود. ترامپ، با تأکید بر اینکه نیازی به درگیری نظامی برای مقابله با جمهوری اسلامی نیست، بر اثربخشی راهبرد «فشار حداکثری» و تحریم‌های هدفمند صحه گذاشت—رویکردی که به‌وضوح ثمرات خود را در فروپاشی تدریجی ساختار داخلی این رژیم نشان می‌دهد. ترامپ به‌درستی دریافته که نیازی به آغاز یک جنگ پرهزینه و میلیاردی نیست، جنگی که می‌تواند اقتصاد آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد. راهکار او ساده ولی کارآمد است: تحریم‌های گسترده، اعمال دقیق و پیگیر آن‌ها، و سپس نظاره‌ی سقوط جمهوری اسلامی، بدون نیاز به حضور در میدان نبرد. این همان رویکردی‌ست که برخلاف جنگ‌طلبی‌های سنتی، با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر، اثربخشی بیشتری دارد و در نهایت رژیمی را از پا درمی‌آورد که دیگر در داخل، تکیه‌گاهی برای بقا ندارد. اما آنچه امروز جمهوری اسلامی را بیش از هر تهدید خارجی به پرتگاه سقوط می‌کشاند، بحرانی است که از درون کشور فوران کرده: زندگی روزمره‌ی مردم ایران، زیر فشار فزاینده‌ی تورم، بیکاری، و کاهش بی‌سابقه‌ی قدرت خرید به مرز خفگی رسیده است. قطعی مکرر برق و آب، در کلان‌شهرها و مناطق محروم، تبدیل به یک روال شده و نشان می‌دهد که زیرساخت‌های حیاتی کشور عملاً به حال خود رها شده‌اند. ده‌ها میلیون نفر، درگیر یافتن ابتدایی‌ترین نیازهای معیشتی هستند. صف‌های طولانی برای کالاهای اساسی، کاهش سطح دستمزدها، و عدم توانایی خانوارها در پرداخت اجاره، همه نشانه‌های یک نظام اقتصادی بیمار است که از رمق افتاده. همزمان، فساد سیستماتیک، سوءمدیریت نهادینه‌شده، و اولویت دادن به سیاست‌های منطقه‌ای پرهزینه بر منافع مردم، اعتماد عمومی به حاکمیت را به نقطه‌ی صفر رسانده است. در این شرایط، صدای مردم در خیابان‌ها دیگر محدود به شعارهای اقتصادی نیست. اعتراض‌ها از معیشت عبور کرده و به پرسش از مشروعیت کلیت نظام رسیده است. جمهوری اسلامی، که سال‌ها با سرکوب و سانسور خود را سر پا نگه داشته بود، امروز با جامعه‌ای مواجه است که نه تنها خواهان اصلاح نیست، بلکه به‌دنبال تغییر بنیادین ساختار قدرت است. سخنان ترامپ، اگرچه با زبان سیاست بیان شده، ولی بازتاب همان واقعیتی‌ست که در کوچه‌ها، فروشگاه‌ها، و خانه‌های مردم ایران شنیده می‌شود: این رژیم دیگر نه ظرفیت اصلاح دارد، نه توان بقا. و شاید مهم‌ترین نکته این باشد: این بار، دشمن خارجی نه شمشیر کشیده، نه حمله کرده—فقط نشسته و تماشا می‌کند. چراکه فروپاشی جمهوری اسلامی، در اثر فشار اقتصادی خارجی و فروپاشی اجتماعی و مدیریتی داخلی، به نقطه‌ی بی‌بازگشت رسیده است.