مصرف برق، شفافیت و آزادی رسانه: دو روایت از آمریکا و ایران

در سال‌های اخیر ایالت تگزاس آمریکا به یکی از قطب‌های اصلی استخراج رمزارز در جهان تبدیل شده است؛ اما این رونق اقتصادی چالش‌های بزرگی برای شبکه برق ایجاد کرده و حالا به مناقشه‌ای حقوقی و سیاسی کشیده شده است. ماجرا از آنجا آغاز شد که کمیسیون خدمات عمومی تگزاس در ژوئن ۲۰۲۵ علیه دادستان کل ایالت، کند پَکستِن، شکایتی مطرح کرد تا مانع اجرای حکمی شود که آن‌ها را ملزم به انتشار جزئیات مزارع استخراج می‌کرد. این حکم در پی درخواست رسانه‌های مستقلی چون Texas Tribune و Straight Arrow News صادر شد که با استناد به لایحه سنا ۱۹۲۹ خواستار دسترسی عمومی به اطلاعات مربوط به اسامی، مکان، مالکیت و میزان مصرف برق مراکز استخراج بودند. کمیسیون استدلال کرد که انتشار این داده‌ها می‌تواند خطرات امنیتی ایجاد کند و در صورت سوءاستفاده، زمینه حملات سایبری یا خرابکاری علیه زیرساخت‌های برق را فراهم آورد. این اختلاف حقوقی در حالی رخ می‌دهد که مصرف برق صنعت استخراج در تگزاس به رقم قابل توجهی رسیده است. بر اساس گزارش اپراتور رسمی شبکه برق ایالت، در حال حاضر حدود ۲۶۰۰ مگاوات برق صرفاً برای استخراج رمزارز مصرف می‌شود؛ یعنی معادل مصرف روزانه یک شهر بزرگی مثل آستین در تابستان. حتی برخی گزارش‌ها از احتمال افزایش این مصرف تا مرز ۵۰۰۰ مگاوات در آینده خبر می‌دهند، هرچند این اعداد هنوز از سوی منابع رسمی تأیید نشده است. تصویب لایحه سنا ۱۹۲۹ نیز دقیقاً به دلیل همین نگرانی‌ها بوده است؛ قانونی که مراکز با مصرف بیش از ۷۵ مگاوات را ملزم به ثبت در کمیسیون می‌کند. با این حال، جزئیات ثبت‌نام تاکنون به صورت عمومی منتشر نشده و همین خلأ شفافیت باعث شد رسانه‌ها پیگیری قضایی را آغاز کنند. این ماجرا نشان می‌دهد که در آمریکا رسانه‌ها نقش اساسی در نظارت عمومی دارند. خبرنگاران آزاد می‌توانند بر اساس قانون از دولت و نهادهای رسمی بخواهند که اطلاعات را شفاف کنند، حتی اگر موضوع ابعاد امنیتی داشته باشد. حضور رسانه‌های مستقل موجب می‌شود که مشکلات به سطح تصمیم‌گیری برسد و افکار عمومی از روند امور آگاه بماند. همین آزادی است که زمینه پاسخگویی و اصلاح را فراهم می‌آورد. اما مقایسه این وضعیت با ایران تصویری کاملاً متفاوت به دست می‌دهد. در جمهوری اسلامی نه تنها رسانه‌ها آزادی ندارند که چنین پرسش‌هایی مطرح کنند، بلکه هر تلاش برای افشاگری یا مطالبه شفافیت به سرعت با برچسب‌هایی مانند «اقدام علیه امنیت ملی» یا «تشویش اذهان عمومی» سرکوب می‌شود. روزنامه‌نگارانی که بخواهند درباره بحران انرژی، قطع مکرر برق یا فساد در حوزه زیرساخت‌ها گزارش تهیه کنند، اغلب با توقیف رسانه، ممنوع‌القلم شدن یا زندان مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، جامعه از حق دانستن محروم است و مشکلات واقعی روی هم انباشته می‌شوند، بی‌آنکه راهی برای اصلاح وجود داشته باشد. در نهایت آنچه در تگزاس جریان دارد نمادی است از تفاوت بنیادین میان نظام‌هایی که به رسانه آزاد مجال می‌دهند و نظام‌هایی که منتقدان را به زندان می‌افکنند. در آمریکا شفافیت، هرچند پرهزینه و پرچالش، به‌عنوان شرط بقای دموکراسی پذیرفته شده است؛ اما در ایران سانسور و سرکوب جای شفافیت را گرفته و همین تفاوت است که مسیر آینده این دو کشور را از هم جدا می‌کند